Behoud beschermde monumenten

Het Onroerenderfgoeddecreet voorziet vier mogelijke beschermingsstatuten:

  • Beschermd monument
  • Beschermd cultuurhistorisch landschap
  • Beschermd stads- of dorpsgezicht
  • Beschermde archeologische site

Binnen elk van deze statuten is het mogelijk om een overgangszone in te stellen. Zo’n zone ondersteunt de erfgoedwaarde van het beschermde goed. Een voorbeeld is de open ruimte rondom een beschermde windmolen. Want zonder dit molenveld zouden de wieken onvoldoende wind kunnen vangen.

Monument

Een beschermd monument is een onroerend goed dat van algemeen belang is omwille van zijn erfgoedwaarde. Cultuurgoederen die blijvend verbonden zijn met het monument maken altijd deel uit van de bescherming. Denk maar aan een lambrisering, een trappartij of meubelen die door de architect mee zijn ontworpen. Wanneer zulke cultuurgoederen mee zijn beschermd, staat dat uitdrukkelijk vermeld in het beschermingsbesluit.

Cultuurhistorisch landschap

Een cultuurhistorisch landschap is een gebied dat weinig bebouwd is en erfgoedwaarde bezit waardoor het van algemeen belang is. Alleen dit soort landschappen kan beschermd worden.

Stads- of dorpsgezicht

De term stads- of dorpsgezicht is al decennialang ingeburgerd. Het gaat om een groepering van onroerende goederen met de omgevende bestanddelen die door hun erfgoedwaarde van algemeen belang zijn.

Archeologische site

Op een archeologische site gaat het niet alleen om de sporen en restanten van menselijke activiteit uit het verleden maar ook over de context waarin ze worden aangetroffen en de relaties tussen de objecten, sporen en vondsten. Dat behouden kan alleen door de site op de plek zelf te bewaren of op te graven.

Databank

Het Agentschap Onroerend Erfgoed houdt een databank bij van alle beschermde onroerende goederen en de voorlopige en definitieve beschermingsbesluiten. Iedereen kan die online raadplegen.

Rechtsgevolgen

Aan een bescherming zijn rechtsgevolgen verbonden. Een overzicht hiervan vind je terug op de website van het Agentschap Onroerend Erfgoed.

Passief en actief behoud

Het passief behoudsbeginsel betekent dat het verboden is om beschermde goederen te ontsieren, te beschadigen, te vernielen of andere handelingen te stellen die de erfgoedwaarde ervan aantasten.

Het actief behoudsbeginsel betekent dat je tijdig werken uitvoert voor de instandhouding, de beveiliging, het beheer, de herstelling en het onderhoud. Het Onroerenderfgoeddecreet bevat een opsomming van handelingen die actief behoud mogelijk maken.

Vergunnings- of toelatingsplicht

Voor heel wat ingrepen aan een beschermd onroerend goed heb je een vergunning nodig. 

Verbod op sloop of vernietiging

Een beschermd goed mag je niet slopen of vernietigen. Van dit basisprincipe kan je enkel afwijken in uitzonderlijke gevallen. Zo laat het Onroerenderfgoeddecreet toe dat een beschermd monument of stads- of dorpsgezicht gedeeltelijk gesloopt wordt zolang de sloop de erfgoedwaarden van het geheel niet wezenlijk aantast. De volledige sloop van een beschermd monument of stads- of dorpsgezicht is altijd verboden.

Bij beschermde archeologische sites moeten de handelingen aangepast zijn aan de doelstelling. Soms betekent dat een strikt in-situbehoud, soms is het toegelaten om opgravingen te doen mits garantie op een goede ex-situbewaring. De opgraving gebeurt dan door een erkend archeoloog.

Informatieplicht

Iedereen die voor eigen rekening of als tussenpersoon te maken krijgt met een eigendomsoverdracht van een beschermd onroerend goed moet in de publiciteit daarover vermelden dat het goed beschermd is en welke rechtsgevolgen eraan verbonden zijn.

Dit moet bijvoorbeeld vermeld worden op immowebsites waarop het te koop wordt aangeboden. Ook in alle onderhandse en authentieke akten moet deze informatie opgenomen worden. Dit is verplicht voor iedereen die het initiatief neemt tot een eigendomsoverdracht, dus niet enkel notarissen en vastgoedmakelaars.

Premies

Voor het beheer van beschermd erfgoed is het mogelijk om een beroep te doen op financiële ondersteuning van de Vlaamse overheid.

Contact